Ντόπιο πράμα σου λέει. Το προτιμούν οι αγοραστές επειδή πιστεύουν ότι είναι γνήσιο ή τουλάχιστον περισσότερο γνήσιο από τα εισαγόμενα εξ άλλων περιφερειών ή του εξωτερικού. Δυο από τα προϊόντα που άλλαξαν τρόπο διακίνησης είναι τα οπωροκηπευτικά και τα ψάρια. Λιγότερος ο κόσμος, παλιότερα, με κήπους σχεδόν όλα τα σπίτια. Kαλλιεργητές οι περισσότεροι κηπουρικών, από την αγορά προμηθεύονταν λίγα πράματα. Οι περιβολάρηδες εφοδίαζαν την αγορά με όσα σήκωνε ο γάϊδαρος. Δυο καφάσια ή κοφίνες ψάθινες, μια σε κάθε πλευρό του ζώου, και μικρότερα τελάρα πανωγόμι. Αυτό ήταν όλο κι όλο το εμπόρευμα της ημέρας. Ήταν όμως ένας κινούμενος, ολόδροσος λαχανόκηπος.  Η πελατεία γνωστή. Υπήρχε αμοιβαία εμπιστοσύνη. Από το μπαλκόνι διάλεγε η κυρά και δεν έκανε λάθος. Φρέσκα λαχανικά και αρωματικά (άνηθος, μαϊντανός, σέλινο, βασιλικά), κομμένα αποβραδίς, καταβρεγμένα, ολοπράσινα και με γεύση. Ο μπάρμπα Αναστάσης, πρόσφυγας από τη μικρασιατική περιπέτεια επαγγελματίας κηπουρός και καλός πωλητής, ξεπουλούσε νωρίς. Άνθρωπος με «ίσκιο». Πιο κάτω στα άλλα περιβόλια ο μπάρμπα Ιωσήφ, βορειοηπειρώτης αυτός, δεν είχε την πολυτέλεια ούτε ενός τετράποδου βοηθού. Παρά την ηλικία του, φόρτωνε ένα μακρύ καρότσι με μια ρόδα και σπρώχνοντας έφτανε κι αυτός στην αγορά, μέσα από τους χωματόδρομους. Ταλαιπωρία και αγώνας, όσο κι αν τα βλέπουμε γραφικά, σήμερα.

- ν -

 Για να βγει ψάρι στην αγορά ήταν ζήτημα σύμπτωσης. Κάποια τελάρα με σαρδέλα(γυάλιζε ασπρογάλαζη και μοσκοβολούσε θάλασσα), γαύρο και σαφρίδια,  αυτά ήταν τα λαϊκά ψάρια που  έπρεπε να διατεθούν πριν το μεσημέρι. Πάγος δεν υπήρχε ούτε ψυγεία να τα κρατήσουν «ζωντανά»…μια βδομάδα! Το σαφρίδι φτωχό και άνοστο, αν δε γινόταν σαβόρο με καλό ξύδι, σκόρδο, βάγια και δεντρολίβανο, δεν έλεγε και πολλά πράματα. Σαβόρο και ο γαύρος, που τον έπαιρναν στ’ αμπέλια, για ν’ αλλαξοφαϊσουν, να πιουν ένα κρασί ή ένα ούζο οι αμπελουργοί. Αν ήταν πολλή η σαρδέλα ή ο γαύρος φορτωνόταν άλλος γάιδαρος, δυο τρία τελάρα και γρήγορα για τα κοντινά χωριά. Η παλάντζα σ’ ενέργεια, ξελαρύγκιασμα από τη φωνή προτού σφίξει η ζέστη γιατί το πράμα δεν άντεχε. Υπήρχε και η ψαραγορά, όπου οι αιγιώτικες τράτες έφερναν και άπλωναν στους πάγκους άλλο ψάρι. Οι οικογένειες Μεσσήνη, Θωμά Σουλιώτη, Μιχαλίτση, Καραμπέτσου, Παπαναστασίου, Σταθακόπουλου και Παρίση είχαν την αλίευση και το εμπόριο στα χέρια τους. Τότε υπήρχαν δυο συγκροτημένες αγορές. Η κρεαταγορά που λειτουργούσε στο αίθριο του σημερινού αρχαιολογικού μουσείου, επειδή για αγορά είχε αρχικά σχεδιαστεί και κατασκευαστεί και η ψαραγορά απέναντι εκεί που είναι σήμερα στεγασμένη η Αδελφότητα των Ηπειρωτών. Είχε στέγη με τζάμια η οροφή που ήταν κωνική. Μετά το 1950 βγήκαν οι κρεοπώλες και οι ψαράδες στην αγορά νοικιάζοντας καθένας δικό του μαγαζί.

- νν -

Είπαμε ότι το διαλεχτό- χοντρό ψάρι είχε τους συγκεκριμένους πελάτες του. Δεν ήταν όλοι οι αιγιώτες… λαός. Είχε και αρχόντους η πόλη. Ψώνιζαν οι άντρες κι από κοντά οι χαμάληδες της αγοράς που ήταν και λούστροι συνάμα για να πάνε τα ψάρια στα σπίτια των αφεντικών. Οι κυράδες ήταν αδιανόητο να βγουν και ν’ ανακατευτούν με την ψαρίλα και τα αίματα στα κρεοπωλεία. Σ’ αυτά, συχνά, εικόνες φρίκης έβλεπες στην ανηφόρα από την τεμπελόραχη (επειδή από κάτω ήταν τα σφαγεία) όπου τα μόλις προ ολίγου σφαγμένα τραγιά τα κουβαλούσαν δυο - δυο  στον ώμο, περασμένα σε ξύλο, οι χαμάληδες προς τα μαγαζιά των χασάπηδων κι έσταζαν τα αίματα από τους λαιμούς των ζώων που δεν είχαν προλάβει να στραγγίσουν. Τα κεφάλια τους αμάδητα, καθώς και άλλα από μοσχάρια, καρφωμένα ψηλά στο τσιγκέλι για να φαίνεται η προέλευση και η γνησιότητα των κρεάτων.

Για να φτάσει στο τραπέζι τσιπούρα από το Μεσολόγγι ή το Αιτωλικό, συνήθως πεσκέσι σε γιατρούς και δικηγόρους, αποτελούσε μεγάλη εύνοια. Φωνακλάδες οι διαλαλητές- μικροπωλητές, μέσα κρεαταγορά και στην ψαραγορά. Στους δρόμους, όπου, ξεχύνονταν με τις καλαμένιες κανίστρες, άλλες στο κεφάλι, άλλες στο μπράτσο, έδιναν το σύνθημα ότι η ψαριά τη νύχτα, ήταν καλή.  Από την τεμπελόραχη οι ξενύχτηδες έβλεπαν τα γρι-γρι και όλη τη διαδικασία του ψαρέματος στον κόλπο. Πολλοί ήταν καϊκίσιοι άνθρωποι, ξυπόλητοι, με σφιχτό μάλλινο ζωνάρι ζωσμένοι και σηκωμένο το πανταλόνι ως κάτω από το γόνατο και μαύρο σκούφο με γείσο στο αχτένιστο κεφάλι τους, σε έπειθαν ότι ήταν της δουλειάς. Απ’ αυτούς βγήκε και το «ψαράδικο πανταλόνι » όταν η μόδα επέβαλε σε γυναίκες κυρίως να το φορέσουν μέχρι κάτω από το γόνατο και εφαρμοστό μάλιστα. Εικόνες μιας εποχής που δεν έχουν καταγραφεί όλες οι συμπεριφορές της….

- ννν -